Akademici u delima Nikole Jankovića

U Gradskoj galeriji u Užicu, otvorena je tematska izložba skulptura i crteža vajara Nikole Koke Jankovića (1926-2017) pod nazivom „Akademici u delima Nikole Jankovića“ a predstavlja izbor eksponata iz Jankovićevog legata koji je on zaveštao svom rodnom gradu i Univerzitetu u Kragujevcu. Izložba je otvorena do 3. decembra

Prema rečima Katarine Babić, kustosa Galerije legata Nikole Koke Jankovića, portreti akademika nastali su u periodu od 1949. do 2009. godine i „predstavljaju svojevrsni presek opusa umetnika koji je ostao dosledan tradicionalnom figuralnom konceptu“. Izložbu čini izbor od deset skulptura i 16 crteža koji su prethodili njihovoj realizaciji.

Nastala dela inspirisana su blistavim umovima koji su obeležili nacionalnu, ali i svetsku istoriju, kao što je pisac, prevodilac i izdavač Dimitrije Tirol (1793-1857), arhitekta, arheolog i istoričar umetnosti Mihailo Valtrović (1839-1915), književnik i dramski pisac Branislav Nušić (1864-1938), geograf, antropogeograf i etnograf Jovan Cvijić (1865-1927), istoričar književnosti i kompozitor Tihomir Ostojić (1865-1921), dr tehnike, primenjeni matematičar Milutin Milanković (1879-1958), nobelovac, književnik i diplomata Ivo Andrić (1892-1975), književnik, dramaturg i scenarista Borislav Pekić (1930-1992), kao i jedan od najeminentnijih srpskih slikara Vladimir Veličković (1935-2019) i arheolog i kulturni antroplog Dragoslav Srejović (1931-1996).

Tu su i autoportreti Nikole Jankovića. Prema rečima Katarine Babić, izvestan broj ovih dela čuva se u javnim zbirkama SANU, Narodnom muzeju u Beogradu, Umjetničkoj galeriji BiH u Sarajevu kao i u zbirci legata Nikole Jankovića u Narodnom muzeju u Kragujevcu koja je jedinstvena u Srbiji i „čija je misija da na reprezentativan način predstavi deo nacionalne kulturne baštine i da savremenim metodama tumačenja i prezentacije pruži jasnu sliku o poetici jednog od najznačajnijih predstavnika realističkog pristupa savremene srpske i jugoslovenske umetnosti druge polovine 20. veka“.

Ova Galerija je u okviru kragujevačkog Narodnog muzeja otvorena 2019. godine s ciljem da čuva, izlaže i tumači umetnička dela i dokumentacionu građu iz umetnikove zaostavštine. Inače, izložbom „Akademici u delima Nikole Jankovića“ prošle godine u decembru obeležena je godišnjica rada ove Galerije koja sadrži 1.744 artefakata u okviru zbirke skulptura, zbirke crteža i studijske zbirke.

Nikola Koka Janković Akademiju za likovne umetnosti završio je 1950. godine u klasi profesora Lojza Dolinara i Sretena Stojanovića, a 1952. završava i postdiplomske studije kod profesora Sretena Stojanovića. Za vanrednog profesora Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu izabran je 1970, a za redovnog 1978. godine. Za dopisnog člana Odeljenja likovne i muzičke umetnosti SANU izabran je 1997. godine, a za redovnog 2006. godine.

Njegov rad obuhvata sve oblasti skulpture: portrete, sitnu plastiku, spomenike, mnogobrojne biste, plakete, medalje i dr. Izlagao je na preko 20 samostalnih i brojnim kolektivnim izložbama u zemlji i inostranstvu.

-Prema nekim ocenama Janković važi za jednog od najvećih portretista 20. veka. Zapravo, bio je perfekcionista u duši i govorio je da njegova dela pripadaju analognom, naspram našeg digitalnog doba čime je hteo da podcrta klasični duh njegovih skulptura i crteža. Želeo je da na svojim skulpturama prenese unutrašnji život portretisanog, da pronikne u njegov karakter s posebnim akcentom na profesiju kojom se bavio – rekla je Katarina Babić otvarajući izložbu u Gradskoj galeriji.

Užička likovna publika je pre nekoliko godina, takođe u Gradskoj galeriji, imala priliku da uživa u delima Nikole Koke Jankovića koji je i autor spomen biste Nikoli Tesli ispred hidrocentrale „Pod gradom“ na Đetinji, sagrađene 1900. godine po Teslinom višefaznom sistemu naizmenične struje samo pet godina posle hidrocentrale na Nijagarinim vodopadima, koja i danas radi i proizvodi električnu energiju. Nikola Koka Janković je i autor spomenika Nikoli Tesli u Kruševcu ispred „Elektroistoka“, zatim spomenika koji se nalazi u Andrićgardu, jedna verzija skulpture Nikole Tesle je i ispred hrama Svetog Save u Beogradu, ali i na Long Ajlendu u Njujorku postavljene 2013. povodom 70 godina od smrti velikog naučnika. Nikola Janković autor je još nekoliko spomenika znamenitim ličnostima iz srpske istorije.