Otvorena izložba „Područje zenitizma“ u Gradskoj galeriji

Kako autorka izložbe navodi pred užičkom publikom je oko 500 eksponata. To su manifest pokreta, primerci časopisa „Zenit“, reprodukcije dela unutar njega, ali i umetnička dela iz privatne kolekcije Ljubomira Micića, crteži njegove supruge Anuške, privatne fotografije i prepiske koje ukazuju na internacionalni značaj pokreta između ostalog.

- Ova građa koja je pred nama u pet sala Gradske galerije pripada zaostavštini Ljubomira Micića koja se čuva u Narodnom muzeju Srbije. Ona je dospela u fond Narodnog muzeja Srbije nekih desetak godina nakon njegove smrti, dakle 80-ih godina, zajedno sa izuzetno bogatom kolekcijom umetničkih dela, koja broji preko 300 radova najvećih svetskih avangardnih imena i ne samo njih. To je kolekcija od koje se Ljubomir Micić nikada nije odvajao za svog života - istakla je Ljubenović.

Pokret je nastao na oštroj kritici nasleđa koje je dovelo do Prvog svetskog rata i velikih stradanja. U tom otklonu časopis je bio zamišljen kao internacionalna revija za umetnost i kulturu i izlazio je od 1921. do 1926. godine, prvo u Zagrebu, a zatim u Beogradu. Zabranjen je zbog teksta „Zenitizam kroz prizmu marksizma“.

U časopisu su objavljivani manifesti, reprodukcije avangardnih dela likovne umetnosti, književni tekstovi, eseji, kao i umetnička i društvena kritika. Jedan od osnivača ovog pokreta bio je i prvi filmski kritičar na ovim prostorima, Boško Tokin. Micić i Tokin se uz francuskog književnika Ivana Gola smatraju ocima zenitizma.

Ljubenović navodi da je prva izložba koja se sveobuhvatno bavila zenitizmom priređena u Narodnom muzeju Srbije 1983. godine, a zatim, povodom sto godina od pojave časopisa, 2021. godine.

Postavka je užičkoj publici predstavljena uvodnim, scenskim nastupom o Micićevom životu pod nazivom „Nadfantastični zenitistički portret“, u izvođenju poetsko-muzičkog pokreta „Vazda bilo“.

Direktor galerije, Zoran V. Cvetić, istakao je da je ova izložba dragocena ne samo zato što spaja više umetničkih disciplina, već i što na najbolji mogući način predstavlja stvaralačku sintezu Ljubomira Micića.

- Taj neponovljivi estetski amalgam književnosti, slikarstva, grafičkog dizajna, pozorišta, filma, džeza i arhitekture u postavci istoričarke umetnosti Dragane Ljubenović, naše dugogodišnje drage gošće i saradnice, na izvanredan način pokazuje kako se istorijska avangardna i književna istorija prožimaju. Manifest i uopšte filozofija zenitizma Ljubomira Micića u duhu međuratne epohe u kojoj je zenitizam nastao u dosluhu sa avangardnim umetničkim pokretima tog doba, kao što su dadaizam, nadrealizam, futurizam i ekspresionizam, na ovoj izložbi dišu punim plućima – rekao Cvetić.

Kako je dodao, u gustoj mreži prepiske koju je Micić vodio nalaze se imena Pikasa, Bertolda Brehta, Isidore Dankan, Kandinskog, Pita Mondrijana i Marinetija, uz imena domaćih umetnika, Stanislava Vinavera, Lazara Trifunovića. Među njim je i ime jednog Užičanina, studenta prava Budimira Selakovića. Selakovića je interesovalo koliko košta drugo godište časopisa na koje je želeo da se pretplati i tako dopinu kolekciju uz prethodno godište.

Izložbu prati i prikaz „Mreža korespodencije Ljubomira Micića“, autorke Sanje Sekelj sa Instituta za istoriju umetnosti iz Zagreba, koji ukazuje na međunarodni značaj zenitizma i na mogući uticaj ovog pravca na rad mnogih stranih umetnika sa početka 20. veka.

Izložba „Područje zenitizma“ užičkoj publici biće dostupna do 5. novembra.