Pocetna Kultura Dragulj prošlosti

Dragulj prošlosti

386
0
Podelite

Povodom Dana grada, u utorak je u Narodnom muzeju Užice, otvorena izložba pod nazivom „Vreme, proticanje i oticanje– Zlatarska i sajdžijska radnja Sreten Petrović i sinovi“, posvećena jednom od najznačajnijih zanatlija Užica iz druge polovine 19. veka, kujundžiji Sretenu Petroviću. Svoju radnju Petrović je osnovao 1870. godine, a njegovi potomci su, u skladu sa vremenom u kome je svako od njih živeo i radio, sačuvali zanat i radnju do današnjih dana. Izložbu čine eksponati, kujundžijski alat Sretena Petrovića, majstorsko pismo, proizvodi, fotografije i arhivska građa koji dokumetujući njegov život govore o vremenu i razvoju grada u drugoj polovini 19. i početkom 20. veka i predstavljaju segment materijalne kulturne baštine od velike vrednosti. Izložba prati i rad njegovih naslednika i preorjentisanje zanatske radnje u sajdžijsku i časovničarsku, u skladu sa potrebama izazvanim novim društvenim i privrednim prilikama tokom 20. i početkom 21. veka. Pored muzejskog materijala koji se čuva u zbirkama Narodnog muzeja Užice, arhivske građe iz Istorijskog arhiva Užice, tu su i predmeti, fotografije i dokumenta iz privatne svojine porodice Petrović i nekih drugih privatnih kolekcija, kao i putir, rad Sretena Petrovića koji je izlagan na Svetskoj izložbi u Parizu 1900. godine koji se čuva u Etnografskom muzeju u Beogradu. Autorke izložbe su etnolozi kustosi Narodnog muzeja, Milodarka Đajić o Ivana Todorović.

Otvaranju izložbe prisustvovali su brojni Užičani, porodica i prijatelji porodice Petrovića, predstavnici kulturnog, javnog i političkog života Užica, direktor Arhiva Republike Srpske Bojan Stojnić, kao i predstavnici Udruženja arhivskih radnika Republike Srpske.

Pozdravljajući prisutne, direktorka Narodnog muzeja, Slavica Stefanović, rekla je, između ostalog, da izložba govori o zanatskom Užicu kroz razvoj zanatske radnje „Petrović i sinovi“. O samoj izložbi i porodici Petrović, govorila je etnolog, Bosa Rosić. Ona je istakla da mnogi misle da starog Užica više nema, međutim, izložba govori da ga ima, ali je potreban trud da se ono otkrije kao što je to sada uradio Narodni muzej sa svojim stručnjacima.

-Duša koju svaki grad ima, a Užice, ponajveću, skriva se po tesnim uličicama, po oronulim kućama i njen najveći deo se, svakako, skriva u srcima samih Užičana. Taj dragulj prošlosti trebalo je pronaći, a on je ovoga puta nađen u srcima Petrovića porodice – rekla je, između ostalog Bosa Rosić i podsetila da su Petrovići iz Hercegovine doseljeni krajem 18. veka u Užice i tu su se i nastanili. Todor, otac, rodonačelnik ove porodice, poslao je Sretena na kujundžijski zanat koji ga je uspešno i završio. Ovaj zanat zahtevao je i umetnički talenat, a Sreten je u kasnijem radu pokazao da ga ima u izobilju. Sa nepunih 25 godina, otvara kujundžijsku radnju, davne 1870. godine, a samo posle pet godina dobija Esnafsko pismo kao najveće zvanje u svom poslu. Bosa Rosić je istakla da je Sreten, kao i svi njegovi potomci, dao značajan doprinos razvoju Užica. Bio je član nekoliko esnafskih uprava.

-Pored kujundžijskog zanata kome prolazi moda, Sreten se sve češće bavi zlatarstvom. Njegovi proizvodi pronađeni su i u mnogim drugim mestima Srbije pa i u Beogradu. Njegovo najznačajnije delo je kujundžijski putir koji je predstavljao Srbiju 1900. godine na Svetskoj izložbi u Parizu. Putir se nalazi u Etnografskom muzeju u Beogradu koji ima nacionalčni status i preko UNESK-a je zaštićen kao svetska baština– podsetila je Bosa Rosić i istakla da je Sreten i svoja tri sina dao na zanat, Ristu na kujundžijski, a Rada i Miluna na sajdžijski, jer je shvatio da se vreme menja i da sve potrebniji postaju drugi zanati. Posle Drugog svetskog rata, najmlađi Milun, 1945. godine otvara sajdžijsku radnju u kojoj radi sve do smrti 1960. pa o njoj nastavlja da se brine njegova udovica Milojka, a krajem osamdesetih, sajdžijsku radnju Petrovića preuzima Milunov unuk Dragomir – Dragan Petrović, koji je ove godine iznenada preminuo.

-Draganova supruga Svetlana, takođe, je savladala sajdžijski zanat i drži radnju i dalje otvorenom. Iduće godine, navršava se 150 godina trajanja Petrovića sajdžijske radnje što se retko može naći u Srbiji – rekla je Bosa Rosić smatrajući da će se obistiniti nadanja Svetlane Petrović da će se u njenim ćerkama probuditi talenat njihovog čukundede Sretena i da će one, ili bar jedna od njih, osmisliti nove proizvode i očuvati radnju svojih predaka.

Ovom prilikom, publici se obratio i gradonačelnik Užica Tihomir Petković, ističući da izložba kroz svedočanstvo o tradiciji jedne užičke porodice otkriva mnogo o razvoju zanatstva i života Užičana u davnim vremenima.

-Poželimo da i buduće generacije Petrovića budu posvećene očuvanju porodične tradicije koja je deo istorije razvoja našeg grada – rekao je gradonačelnik Petković.

Ostavite odgovor